Нэвтрэн орох   /   Шинэ хэрэглэгч   /   Тусламж   /   GEO's introduction in English
Таны санал

Зарим металлын үнэ ханш

 New York Metal Exchange 

Aлтны өнөөдрийн ханш

 

 

 

 

 

[Most Recent Quotes from www.kitco.com] 

Мөнгөний өнөөдрийн ханш

 

Зочид
Хөшөөт
10 Dec 2009

“Ашигт малтмалын тухай” Монгол Улсын хуулиар орд газруудыг гурав ангилдаг. Нэгдүгээрт, стратегийн ач холбогдол бүхий, хоёрдугаарт, түгээмэл тархацтай ашигт малтмалын, гуравдугаарт, ердийн гэж. Сүүлийн үед дуулиан дэгдээгээд байгаа Ховд аймгийн Дарви сумын нутагт орших Хөшөөтийн нүүрсний орд ердийнхөд нь хамаардаг юм. 1971 оноос уурхай ажиллаж эхлэсэн гэж ярих боловч үнэндээ Говь-Алтай аймгийн Цахиуртын уурхайн салбар нэгж хэлбэрээр ашиглахаар болж, уурхайчид очиж суусан цаг нь 1969 оны 4 дүгээр сар юм. Тэр үед ордын нийт нөөцийг 24,3 сая тонн гэж тооцож байжээ.

Шилжилтийн үед энэ орд газрыг үндсэндээ ашиггүйд тооцон, холбогдох төрийн захиргааны байгууллага анхаарлынхаа гадна хаячихсан байж. Төвөөс хэтэрхий алслагдсан, бүс нутгийн шинжтэй, нөөцийн хэмжээ нь тийм ч их биш болохоор арга ч үгүй юм. Үйлдвэр, худалдааны сайдаар ажиллаж байсан, “Эрэл”-ийн И.Эрдэнэбаатар лицензийг нь нэг хэсэг эзэмшсэн гэсэн мэдээ бий. Гэхдээ мань хүн энэ ордоос ашиг хүртээгүй төдийгүй, байсан жаахан техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийг нь үрэн таран хийж дуусгаад “Ховдоос гарч явсан” бололтой юм.

Одоо тус орд газрыг ашиглахаар хөрөнгө оруулалт хийж байгаа Хонгконгийн “МОЭНКО” компани 2007 оноос хайгуул судалгаа хийж, 2009 оныг хүртэл нийт 336 өрөмдлөг хийж, нүүрсний судлыг нэвт өрөмдөн, ул хөрсөнд нь тултал шинжилжээ. Хайгуулын ажлын үр дүн тун таатай гарч, орд газрын нийт баялгийн хэмжээ 460 сая тонн болсон байна. Ашиглах боломжтой үйлдвэрлэлийн нөөц нь 181 сая (Австралийн JORC кодоор 149 сая) тонн болж үлэмж өсчээ. Юун 24,3 сая. Дээр нь сайн чанарын коксжсон нүүрстэй гэж байгаа.

Нөөц нэмэгдэж, үр ашиг “амтагдаж” эхлэмэгц ”МОЭНКО” компани ашиглалтын бэлтгэл ажилд хөрөнгө хаяж гарчээ. Энэ онд хайгуул судалгааны болон техник нөхцлийг хангах ажилд 49,9 сая ам.доллар, Ярантын боомт болон Хөшөөтийн ордыг холбосон 340 гаруй км асфальтан замыг Дарвийн нурууны урдуур тойруулан татах ажилд 111 сая ам.доллар тус тус зарцуулаад байгаа аж. 2010 онд 85 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийхээр төлөвлөөд байгаа юм билээ. Ийнхүү гэнэтийн их ажил өрнөсөн нь монголчуудын анхаарлыг эрхгүй татлаа.

2006 онд шинэчлэн найруулсан “Ашигт малтмалын тухай” хуулийн 4.1.11-д “Стратегийн ач холбогдол бvхий ашигт малтмалын орд гэж vндэсний аюулгvй байдал, улсын болон бvс нутгийн эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд нөлөөлөх хэмжээний, эсхvл жилд Монгол Улсын дотоодын нийт бvтээгдэхvvний таван хувиас дээш хэмжээний бvтээгдэхvvн vйлдвэрлэж байгаа буюу vйлдвэрлэх боломжтой ордыг хэлнэ” гэж заажээ. Хөшөөтийн 181 сая тонн нүүрс үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлж мөлөөлөх хаашаа юм гэхэд, ДНБ-ий 5 хувьд хүрэхүйц олборлолт, үйлдвэрлэл явуулаад байж болмоор хэмжээний юм шиг байгаа юм. Яг ямар хэмжээ тооцогдож буйг мэргэжлийн хүмүүс хэлж чадах л байх. 24,3 сая нь бол үнэндээ тоогдохооргүй нөөц байсан бололтой юм билээ.

УИХ-аас 2007 оны 27 тоот тогтоолоор стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордын жагсааалтыг батласан юм. Энэ жагсаалтад 15 орд бий. Хамгийн бага нөөцтэй нь Өмнөговь аймгийн Гурвантэс сумын нутагт буй Гашуун сухайтын нүүрсний орд. 125,5 сая тонны нөөцтэй энэ орд стратегийн ордуудын тоонд байхад үүнээс 40 хувь илүү баталгаажсан баялагтай Хөшөөтийг орохоос өөр арга байхгүй.

Хэрүүл эндээс эхэлжээ. Ашигт малтмалын хуулиар УИХ, Засгийн газар хоёр аль алинд нь орд газрыг “стратегийн” гэсэн статус хамааруулах асуудлаар санал оруулах эрх бий. Мэдээж ордыг ийм статустай болгоход хуулийн 4.1.11-д заасан тодорхойлолт, хэмжээ хангалттай.

Хөндлөнгөөс ажиглавал, МОЭНКО компани хаягдсан шахуу ордыг эзэмшиж, өөрийн хөрөнгөөр хайгуул хийж, нөөцөө нэмэгдүүлж чадмагц, өнөө хаячихсан байсан монголчууд булаалдаад эхэлж байгаа юм шиг дүр зураг харагдаж байна. Хонгконгийн 100 хувийн хөрөнгө оруулалттай тус компанийг лоббидон, нөхцөл байдлыг олон нийтэд зөвөөр ойлгуулахыг оролдохын оронд улайран зүтгүүлж, орон нутгийн иргэдийг талцуулж, сэтгүүлчдийг дайтуулж байгаа эрхмүүд бий. Тэдний тэргүүн эгнээнд МАХН-ын нарийн бичгийн дарга У.Барсболд, Монголбанкны ерөнхийлөгч Л.Пүрэвдорж, Ховд аймгийн Засаг дарга Г.Нямдаваа нар өрж зогсоо хэмээн хэвлэлүүд шуугиж байна. Цаашлаад Ерөнхийлөгч асан Н.Энхбаяр, түүний гэргий О.Цолмон хүртэл нэр дурдагдаж буй. Гэвч энэ хүмүүсийн хэн нь ч МОЭНКО компаниас хувь эзэмшдэггүй.

Гэнэтхэн, хаанаас ч юм гараад ирсэн МОЭНКО компани баруун хязгаарт бийлэгжүү ажиллаж эхлэсэн, зарим нэг “улс төрөөс шахагдсан” этгээдүүд лоббидох болсон нь олон нийтийн хар сэжгийг төрүүлэв. Их хэмжээний хорт бодисыг зөвшөөрөгдөөгүй боомтоор оруулахыг оролдсон явдал нь гал дээр тос нэмлээ. Ховд аймгийн Засаг дарга хураагдсан хорт бодисыг буцааж МОЭНКО-д олгочихсон нь асуудлыг бүр ч будлиантуулав.

МОЭНКО хэмээх энэ компани зөвхөн Ховдын Дарвит л гэхэд ашиглалтын 7, хайгуулын 2 лиценз эзэмшдэг гэсэн мэдээлэл Ашигт малтмалын газрын өгөгдлын санд байгааг олж үзлээ. Харин тус компанийн өөрийнх нь сайтад байгаа мэдээллээр бол, тус суманд 9 ашиглалтын, 3 хайгуулын эзэмшдэг аж. Зөрүүтэй энэ хоёр мэдээллийн чухам аль нь зөв болохыг нягтлах нь өгүүлэн буй асуудалд тийм ч хамаатай биш болохоор орхилоо. Түүнчлэн тус компани Ховдын бусад зарим сум, Говь-Алтай аймагт ч хэд хэдэн лиценз эзэмшдэг юм байна. Ямартай ч МОЭНКО компаний манай улсын баруун хэсэгт уул уурхайн зориулалтаар эзэмшиж байгаа нийт талбайн хэмжээ 330 000 га юм байна. Лизензүүдийнхээ эхнийхийг эднийг 1998 онд авсан байхыг бодоход манай улсад 10 гаруй жил ажиллаж байгаа “хуучин” түнш бололтой. Гэхдээ ихэнхдээ орон нутгийн түвшинд үйл ажиллагаа явуулж байсан болохоор манайхан тэр бүр мэддэггүй байж мэдэх юм. Харин энэ хугацаандаа хэдий хэмжээний татвар, шимтгэл төлж, Монгол улсад хэр зэрэг үр ашиг өгсөн юм бол?

“Хонгконгийн 100 хувийн хөрөнгө оруулалттай” гэсэн тодотгол бүхий энэ компани Сүхбаатар дүүргийн татварын албанд 2008 оны 6 дугаар сарын 27-ний өдөр бүртгүүлжээ. Энэ шинэчилсэн бүртгэл байж магадгүй юм. Харин Улсын бүртгэлийн газрын хуулийн этгээдийн бүртгэлд МОЭНКО компаний нэр байхгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, тус компани манай улсын аж ахуйн нэгж, хуулийн этгээд биш юм байна.

Ахиад л хууль сөхөх хэрэг гарч байна. “Ашигт малтмалын тухай” Монгол Улсын хуулийн 7.1-д “Хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг Монгол Улсын хууль тогтоомжийн дагуу байгуулагдан үйл ажиллагаа явуулж байгаа, Монгол Улсад татвар төлөгч хуулийн этгээдэд олгоно”, 7.2-т “Тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь тусгай зөвшөөрөл хүчин төгөлдөр байх бүх хугацаанд энэ хуулийн 7.1-д заасан нөхцлийг хангасан байна” гэж заажээ.

МОЭНКО компаний www.mongolia-energy.com сайтад мэдээлснээр эднийх HKES буюу Хонгконгийн хөрөнгийн биржид 276 кодтой, “MEC” нэрээр бүртгүүлсэн байдаг аж. Тэгэхээр яах аргагүй Монголын компани биш юм. Өөрсдөө ч Монголынх биш гэдгээ илэн далангүй илэрхийлдэг. Харин энэ нь Монгол Улсын “Ашигт малтмалын тухай” хуультай хэр нийцдэг талаар одоогоор ямар ч байр суурь илэрхийлээгүй. Ховд аймгийн Засаг дарга Г.Нямдаваа л тэдний өмнөөс, “...Бид энэ асуудлыг аймгийн Засаг даргын зөвлөл, ИТХ-аар хэлэлцэж, гурван гол зарчмыг баримталж ажиллахаар шийдвэрлэсэн юм. Хамгийн чухал нь Монгол Улсын хууль тогтоомжийн хүрээнд ажиллах, байгаль орчин болоод хүний эрүүл мэндэд хор нөлөөтэй ямар нэгэн асуудал гаргахгүй байх, түүхий нүүрс хилээр гаргахгүй байх зэрэг үндсэн асуудлыг тусгасан...” хэмээн хэвлэлээр мэдэгдсэн.

MEC буюу МОЭНКО компанийн хувьцааны 19.68 хувийг Захирлуудын зөвлөлийн дарга Саймон Ло Линг Шинг, 16.8 хувийг Лиу Чэнг Лин гэгч хүн, 0.12 хувийг бусад захирлууд, 6.47 хувийг хөрөнгө оруулагч Хэнри Чэнг Кар Шун, 3.69 хувийг хөрөнгө оруулагч Чэнг Юу Тунг нар эзэмшдэг. Бусдыг нь “Public” эзэмшдэг буюу өөрөөр хэлбэл биржээр арилжаалагдсан бололтой юм.

Энэ “Public” дотор л тус компанийн хаацайлаад байгаа манайхны эрхмүүд байхгүй бол “монгол хүн” гэмээр ямар ч этгээд эдний дотор алга. Компанид хувь эзэмшил байхгүй, ноогдол ашиг хүртэхгүй юм бол тэд чухам юу “хүртээд” байна вэ гэсэн сэжиг үүнээс урган гараад байгаа юм.

Тэд нээрэн юу “хүртээд” байгаа юм бол?



Сэтгүүлч Д.Энхболдбаатар
 
Эх сурвалж: http://www.baabar.mn/content/1081.shtml?returnFromCas=true
 

 

2027 уншигдсанМэдээг хэвлэх

Фото альбом

Narnii hirtelt 8-r sar
Бусад...
Эрдсүүд
Chalcedony - Хальцедон
Calcite - Кальцит
Dolomite - Доломит
Andalusite - Анделузит
Glaucophane - Глаукофан
Kyanite - Кианит
Pumpellyite - Пумпеллит
Serpentine - Серпентинит
Бусад...
Чулуулгууд
Rhyolite - Риолит
Basalt - Базальт
Andesite- Андезит
Dolostone - Долостоне
Аркоз элсэн чулуу
Carbonatite – Карбонатит
Websterite - Bебстерит
Tuff - Туфф
Бусад...
Тайлбар толь
Granulite – Гранулит
Granular snow – Мөхлөгт цас
Granitization – Боржинжилт
Granite – Боржин
Graded bedding – Ялгарсан үелэл
Graben – Грабен
Gneiss – Гнейс
Glassiness
Бусад...
Хамгийн хамгийн

Дэлхийн хамгийн том нуур

Дэлхийн хамгийн өндөр хүрхрээ

Дэлхийн хамгийн том цөл

Дэлхий дээрхи хамгийн өндөр уулс

Дэлхийн хамгийн гүн нуур

Далайн хамгийн гүн хэсэг

Хамгийн жижиг гариг илрүүлжээ

Дэлхийн хамгийн эртний алмаз олдлоо

 

 

www.geology.com